भाषेचं सुंबरान

 'सुंबरान' हा सिनेमा बघताना या शब्दाचा नेमका अर्थ शोधत होते. तेव्हा एक लेख वाचला ज्यात

धनगरी ओव्यांना सुंबरान म्हणतात हे समजलं.

( सुंबरानचा शब्दशः अर्थ स्मरण; प्रमाण भाषेतले स्मरण लोकभाषेत सुंबरान झाले. हिंदी मुलुखात त्याचेच सुमीरन झाले असणार..)

धनगरी ओवीचे ढोबळमानाने दोन भाग पडतात. पहिला भाग म्हणजे "गाणे' असते आणि दुसरा भाग म्हणजे "कथा'! हा दुसरा भाग गोष्टीरूपाने सांगितला जातो. गाणारे वेगळे असतात. कथा सांगणारे वेगळे असतात. या कथेच्या भागाला "सपादनी' म्हणतात. गाण्यातील माहितीच कथारूपाने पुन्हा पुन्हा सांगितली जाते. ओवीची "गायलेली' प्रत्येक ओळ किमान दोन वेळा, तर कधी कधी चार वेळा सलग म्हटली जाते. ( याबद्दल सविस्तर माहिती असलेल्या लेखाची लिंक कमेंटमध्ये दिली आहे.)

यातला 'सपादनी' हा शब्द आम्ही गावाकडे वापरायचो; वाढवणे या अर्थाने, किंवा कधीकधी अघळपघळ बोलून चुकीवर पांघरूण घालायचा प्रयत्न करणे या अर्थाने.

उदा: ' गर्दी जास्त आनी स्वैपाक कमी असं दिसलं की आचारीलोक वरण/ रस्सा भाजीत पाणी अन तिखट टाकून सपादनी करतात.'

' ह्ये सकाळी एकदम जोरात ओरडले, आता उगी गोड बोलून सपादनी करायलेत' .

😊 शब्द कुठून कुठे असे वाहत, झिरपत जात असतात... आणि त्यामुळेच तर भाषा जिवंत खळाळती राहू शकते !