आजारपणाचे बजेट

 इथे एका मित्राने वित्तीय संकल्पनांचा इतिहास विशद करणारी एक डॉक्युमेंटरी सुचवली होती. माझा अर्थशास्त्राचा अभ्यास नाही; तरीसुद्धा ही डॉक्युमेंटरी इतकी सुरेख आहे की जवळजवळ सगळ्या संकल्पना आणि त्यांचा इतिहास व्यवस्थित समजतो.

याच्या चौथ्या भागात इन्श्युरन्स आणि कल्याणकारी राज्य या विषयांची माहिती आहे आणि त्यांचा उगम कसा झाला हा इतिहासही.

सध्या सुरू असलेल्या कोरोना साथीच्या पार्श्वभूमीवर हा विषय महत्वाचा आणि जास्त रेलेव्हन्ट वाटला. 

सध्याच्या परिस्थितीत या आजारासाठी हेल्थ इन्शुरन्स कव्हर मिळत आहे अशी बातमी वाचली होती. पण त्यात काही कंपन्या pandemic कव्हर करत नाहीत, अशी उपबातमी होती. दुसरा भाग असा की व्हेंटिलेटरचा कालावधी वाढला तर खर्च बराच वाढू शकतो. खाजगी कॉर्पोरेट हॉस्पिटल्सचे दर बरेच जास्त असणार आहेत, कारण या केसेसमध्ये आयसोलेशन आणि सेफ्टी गियरचा खर्च वाढलेला असेल.

यातली नेमकी सद्य परिस्थिती मला अचूक माहिती नाही. शक्य असेल तर या विषयी प्रत्येकाने आपल्या इन्श्युरन्स एजंटशी बोलून घ्यावे. 

लॉकडाऊन शिथिल झाल्यावर संसर्गाचे प्रमाण वाढू शकते. बऱ्याच केसेसमध्ये लक्षणे सौम्य असतात आणि ऍडमिट होण्याचीही गरज भासत नाही. पण अशी काही परिस्थिती उद्भवल्यास आपण इन्फॉर्म्ड असलेले बरे. त्यानुसार खाजगी हॉस्पिटलला जायचे की शासकीय रुग्णालयात, हा निर्णय घ्यायला मदत होईल.

बरेच जण हेल्थ इन्श्युरन्स असला की दरवेळी कॉर्पोरेट हॉस्पिटल्सला जातात. आपल्या भागातले लोकल डॉक्टर, फॅमिली फिजिशियन, यांची काहीच माहिती नसते. पण आता ती करून घ्यायला हवी. सध्या मोठ्या हॉस्पिटल्समध्ये साध्या साध्या त्रासासाठी जाणं कठीण आहे, आणि रिस्कीसुद्धा. आपल्या भागात कुठले क्लिनिक्स सुरू आहेत याची माहिती घेऊन ठेवा. नेहमीचे डॉक्टर वर्किंग आहेत का याचीही खातरजमा करून ठेवा. 

याच अनुषंगाने दुसऱ्या एक दोन गोष्टी पाहण्यात आल्या. खर्च आणि बचत यांचा ताळमेळ बसवताना अशा आपत्कालीन परिस्थितीसाठी काही तरतूद करण्याचा विचार कमी जणांनी केलाय. यात इन्कम कमी आहे या कारणापेक्षा लिक्विड कॅश नाहीय ही बाब जास्त दिसली. कुठे खर्च, कर्जाचे हप्ते खूप आहेत, तर कुठे पैसे दीर्घ मुदतीच्या गुंतवणुकीत अडकलेले आहेत. 

दुसरं म्हणजे थोडी तरी कॅश जवळ असायला हवी. सुरक्षिततेच्या दृष्टीने लोक घरात पैसे ठेवत नाहीत, जास्त करून कार्ड्स वापरतात. पण इकडे अचानक बँक आणि atm बंद झाले. अत्यावश्यक खर्चांसाठी पैसे लागतात, सगळीकडे डिजिटल पेमेंट सुरू असेलच असे नाही. वाच्यता करू नये, पण घरात इमार्जन्सीसाठी पैसे ठेवावेत. 

अजून एक गुंतवणूक असते; ती म्हणजे माणसांमधली. आपल्याला प्रायव्हसी आवडत असली तरी आपल्या अवतीभोवती असणारे शेजारी, गावात राहणारे नातेवाईक, आपले मित्र, ही आवर्जून जपणूक करावी अशी ऍसेट्स आहेत. अडचणीच्या वेळी हाकेला ओ देणारी काही माणसं तरी तयार करावीत. आणि यासाठी प्रीमियम म्हणजे आपणही आपल्या अवतीभोवती असणाऱ्या लोकांच्या त्यांच्या अडचणीत उपयोगी येणं😊.

--------------------------//---------------------------

एडिट:

शालेय अभ्यासक्रमात गणित, विज्ञान या प्रमाणेच अर्थशास्त्र, आर्थिक नियोजन हे विषय सुद्धा थोडे तरी शिकवायला हवेत. पैसा, संपत्ती म्हणजे काय, तिचे प्रकार, याची ओळख लवकर झाली, अर्थसाक्षरता वाढली, तर पैशाविषयी अवास्तव आकर्षण किंवा तिटकारा न वाटता त्याचा विनियोग आपण रॅशनली करायला शिकू.