नेबरहूड मधला भला माणूस

 साधारण दोन वर्षांपूर्वी इथेच फेसबुकवर एक छोटा व्हिडीओ पाहिला होता. लहान मुलांसाठी टीव्हीवर कार्यक्रम करणारी एक व्यक्ती अमेरिकन सिनेटसमोर अशा कार्यक्रमांचे फंडिंग कमी करू नये यासाठी बाजू मांडत होती. अतिशय साधे आणि निखळ निवेदन होते, आणि एक कविता वाचली होती त्यांनी. ते सगळं इतकं टचिंग, इतकं प्रामाणिक होतं की डोळ्यात पाणी आलं. 

त्यानंतर गुगलवर शोध घेऊन फ्रेड रॉजर्स यांच्याबद्दल माहिती मिळवली. त्यांच्या कार्यक्रमाचे व्हिडीओज बघितले. रॉजर्स त्यांच्या 'मिस्टर रॉजर्स नेबरहूड'  या टीव्ही शोच्या माध्यमातून लहान मुलांना सहज सोप्या पद्धतीने दैनंदिन प्रसंगांमध्ये भावनिक समायोजन करायला शिकवायचे. मुलांच्या भावविश्वात येणाऱ्या छोट्या आणि मोठ्या वादळांबद्दल आणि ती हाताळण्याबद्दल ते सोप्या, अभिनिवेश विरहित पद्धतीने सांगायचे. जोडीला एखादी कविता, गाणं असायचं.  हा कार्यक्रम तीस वर्ष चालला आणि यात त्यांना सहकार्य मिळाले ते मार्गारेट मॅकफरलँड  या बालमानसशास्त्रज्ञाचे. मार्गारेट प्रत्येक भागाची संहिता वाचायच्या आणि त्यांना उपयुक्त सूचना द्यायच्या. हा कार्यक्रम खूप लोकप्रिय होता, त्यांनी असंख्य मुलांचं आणि त्यांच्या पालकांचं अनुभवविश्व समृद्ध केलं.

१९९८ साली एस्क्वायर मॅगझिनने अमेरिकन नायकांवर एक अंक काढायचं ठरवलं आणि फ्रेड रॉजर्सची मुलाखत घेण्याचं काम टॉम जुनोद या पत्रकाराला दिलं. टॉम जुनोद हा उपरोधिक, तिरकस लिखाणाबद्दल (कु)प्रसिद्ध, आणि त्यांच्या काही मुलाखती विवादास्पद ठरल्या होत्या.

 त्यामुळं सिलेब्रिटींचे वाभाडे काढणाऱ्या या पत्रकाराला मुलाखत द्यायला बरेच हॉलिवूडकर अनिच्छुक असायचे. पण फ्रेड रॉजर्स सहर्ष तयार झाले.

टॉम जुनोदना मात्र या टू गुड टु बी ट्रू माणसाची नेमकी कशी स्टोरी बनवावी याबद्दल थोडा संभ्रम, थोडी अनिच्छा होती. 

पण ही मुलाखत झाली. "Can you say... Hero?" या नावाची सुरेख कव्हर स्टोरी झाली, आणि गाजली.  या मुलाखतीदरम्यान दोघांची खूप चांगली मैत्री झाली आणि ते नंतरही एकमेकांच्या  संपर्कात राहिले.

जुनोदनी असं म्हटलंय की रॉजर्सशी ओळख झाल्यानंतर त्याचा आयुष्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलून गेला. त्याच्या लक्षात आलं की माणसातल्या चांगुलपणाचा वेध घेणं हे माणसांच्या वाईटपणाबद्दल लिहिण्याइतकंच दिलचस्प आहे. त्याचं असंही मत आहे की त्याचा स्वतःवरचा विश्वास डळमळीत झाला होता हे ओळखून रॉजर्सनी त्याला अलगद मदतीचा हात दिला आणि तेही कुठला आव न आणता. 

अशा या स्टोरीवर आधारित सिनेमा आहे,  'A beautiful day in the neighbourhood'.  

हृद्य प्रसंगांनी सजलेला साधा चित्रपट आहे , सिम्प्लिस्टिक वाटू शकतो इतका साधा. हा रॉजर्सचा चरित्रपट नाही. स्वतःला सामोरं जाण्याची, स्वीकारण्याची, त्याबद्दल बोलण्याची, लेट गो करण्याची आणि सहृदयता बाळगण्याची गोष्ट हा सिनेमा सांगतो. 

ही गोष्ट त्यातल्या पात्रांची आहे, त्याहून जास्त ती आपल्यालाही सतत काहीतरी सांगत राहते... सहज, ओघात येणाऱ्या मौल्यवान इनसाईट्स. 

 ज्या लोकांनी आपलं नुकसान केलं, त्रास दिला असं आपल्याला वाटतं, त्यांचासुद्धा आपण जे आहोत त्या असण्यात हातभार असतो. जी लोक सिनिकल, नकारात्मक वाटतात त्यांचा दृष्टिकोन त्यांच्या योग्यायोग्यतेच्या ठाम नैतिक बैठकीतून आलेला असू शकतो. 

आणि चांगुलपणा, सहृदयता ही कुठली दैवी देणगी नसून शिस्तबद्ध प्रयत्नांनी, अविरत सरावाने हे गुण आत्मसात करता येतात, वाढवता येतात.

जेव्हा जगात मोठ्या दुर्घटना घडतात, कुठे उद्रेक होतो, अराजक माजते; तेव्हा अजूनही लोक इंटरनेटवर रॉजर्सचे जुने कार्यक्रम, भाषणं पाहतात, त्यातल्या साध्यासोप्या संवादांतून कनवाळूपणा अनुभवतात, सकारात्मकता मिळवतात.

जगात काहीच वाईट, भीतीदायक नसेल असा कालखंड कदाचित कुठलाच नसेल; पण त्याच्या जोडीने चांगुलपणा, सहृदयता असणार आहे, आणि आपल्यासकट कुणीही त्याचा वाहक होऊ शकतो, यावरचा आपला विश्वास दृढ होतो, ही रॉजर्स यांची आपल्याला मिळालेली देणगी...